8 koni ciągnie wóz. Ile waży ciasto na wozie?

16 stycznia 2014 at 23:00

Kilka powieści J.I. Kraszewskiego osadzonych w czasie panowania w Polsce władców z dynastii Wettinów + rzut okiem na portret króla Augusta autorstwa Jana Matejki i dla mnie August Mocny pozostanie wielkim, silnym ( w końcu łamał podkowy) obżartuchem i rozpustnikiem chyba już na zawsze. I choć wiele pozytywnych dokonań można przypisać temu władcy, a czasy saskie zostały w jakimś stopniu zrehabilitowane, to obraz w mojej głowie trwa w stanie niezmienionym (jak to się mawia: „czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”). Odświeżają go historie takie, jak ta.

W 1730r. na blisko 1000 hektarach w pobliżu miejscowości Riesa i Groβenhain odbywał się obóz Zeithainer Lustag (lub Lager), największy przegląd wojskowy w Europie. Jego celem była przede wszystkim prezentacja sił zbrojnych Saksonii, jak również przywódczych i taktycznych zdolności generałów i oficerów. Pojawili się licznie wybitni goście, m.in. 47 książąt, 69 hrabiów i 38 baronów, spośród których najznakomitszą personą był Fryderyk Wilhelm I Pruski, król Prus.
Aby ich należycie ugościć, w ramach obozu zorganizowany został festiwal, który swoim rozmachem i przepychem bez wątpienia wpasował się w okres baroku. W ostatnim tygodniu scenę przejęli śpiewacy z Włoch i aktorzy z Francji. Wystawiano komedie i opery. Nie zabrakło pokazów sztucznych ogni, suto zastawionych stołów i darmowego piwa. Gwoździem programu był olbrzymi Stollen.

Stollen (także Christmas Stollen, Christstollen) to tradycyjne niemieckie ciasto bożonarodzeniowe, pochodzące z centralnej części Niemiec i szczególnie związane z Dreznem. Tak, jak podobne ciasta Świąteczne, np. panettone czy keks, Stollen wywodzi się z chleba, wzbogacanego luksusowymi składnikami na wyjątkowe okazje. Od początku XVIw. w Saksonii istniała tradycja dostarczania na dwór władcy specjalnie przygotowanego smakołyku ważącego 36 funtów ( mniej więcej 14,5 kg).

Jednak to było dla Fryderyka Augusta I, elektora w Saksonii, znanego nam bardziej jako August Mocny, zdecydowanie za mało. Zamówił u drezdeńskich piekarzy, zrzeszonych wówczas w Cechu, Stollen o wadze 1,8 tony. Oczywiście życzenie monarchy zostało spełnione. Ciasto, upieczone w zaprojektowanym na tę okazję piecu, ważyło 1,8 tony, miało 18 łokci długości (~ 10m), 8 łokci szerokości i 30 cm grubości. Do obozu Zeithainer zajechał na wozie ciągniętym przez 8 koni. Następnie pokrojony został specjalnie przygotowanym nożem, Große Dresdner Stollenmesser, o długości 1,6 m i wadze 12 kg.

Ten wielki Christmas Stollen stał się inspiracją dla dzisiejszych ciast, które od 1994r. są główną atrakcją Stollen Festival (Stollenfest) w Dreźnie. Festiwal powstał z inicjatywy dr Petera Mutschellera, m.in. badacza historii rzemiosła w Saksonii. Obecnie Stollen, uroczyście przewożony przez miasto, ma co najmniej 4m długości, 1,7 m szerokości, 75 cm grubości i jest największym plackiem bożonarodzeniowym świata.
Tym samym kontynuowany jest kult tego ciasta, rozpoczęty w 1730r. przez Augusta Mocnego.

Ówczesny Stollen nie był tak wykwintny i różnił się znacznie od tego, którym zajadamy się dziś, przypominając raczej słodki chleb, niż pełen bakalii rarytas z marcepanem. Nie oznacza to wcale, że król nie był łakomczuchem 😉 1,8 tony to konkretny kawałek, nieważne czy chleba, czy babki.
Przyznaję jednak dużego plusa, gdyż Zeithainer Lustag ze swoim ogromnym plackiem był na tyle ciekawym wydarzeniem, że warto było przywrócić je Saksonii. Dziś, jako Stollenfest, w sobotę poprzedzającą drugą niedzielę adwentu ożywia i ubogaca Drezno.

Bibliografia